§§§ Uanga pisinnaatitaaffikka – illit pisinnaatitaaffitit – Uagut pisinnaatitaaffigut §§§

TILIOQ suliassani pingaarnersiuilluni ilanngutassiassatut pingaartippaa FN-ip inuit innarluutillit pillugit isumaqatigiissutaa naapertorlugu kalaallit nunaanni toqqaannaq tamanna ilinnut uannullu qanoq sunniuteqarlunilu isumaqarnersoq saqqummiussissalluni. Tamatta pisinnaatitaaffigut atuarlugillu ilinniakkit.

 

Inuit tamarmik pisinnaatitaaffeqarput – aamma inuit innarluutillit pisinnaatitaaffeqarput

 

Kikkut tamat ilinniagaqarnissamut, sulinissamut peqqissuunissamullu pisinnaatitaaffeqarpat? Qanorluunniit aamma tappiitsuugaluaraanni, kørestolertuugaanni imaluunniit autismeqartuugaanni? Akissut AAPPIUVOQ! Kalaallit Nunaanni FN-ip inuit innarluutillit pillugit isumaqatigiissutaat ulloq 24. august 2009 atuutilerpoq.  Inuit innarluutillit isumaqatigiissutaat naapertorlugu, inuit innarluutillit kikkut tamat naligalugit sutigut tamatigut atugaqarnissaat Inatsisartut pisussaaffigalugulu atuuttitsinissaannut isumaqatigiissummiippoq.

 

Inuit innarluutillit isumaqatigiissutaat pingaaruteqaqaaq, tassani siunertaammat inuit innarluutillit TAMARMIK atukkamikkut siuarsaaffigineqarlutik illersorneqarlutillu inuit allat assigalugit inuttut pisinnaatitaaffeqarmata. Tamanna isumaqarpoq, inuit innarluutillit pisinnaatitaasut inuttulli allatut  inuiaqatigiinni naligiimmik pineqarnissaat. Tamanna Inatsisartut suliassatut pisussaaffigilernikuuaat.

 

Inuiaqatigiinni akimmisaarutit innarleeqataasarput

Inuit innarluutillit pillugit isumaqatigiissutip oqariartuutiginiagaa, eqqortumik qanorlu isumaqartinneqarnera paasissallugu pingaarutilerujussuuvoq.

 

Tassanimi oqariartuutiginiarneqarpoq, inuiaqatigiit aaqqissuussaanerata inuit innarluutillit akimmisaartilersikkaat imaanngitsoq inuk innarluuteqarnini pillugu akimmisaartinneqassasoq.

Inuiaqatigiinni innarliisinnaanermut aaqqissuussaanikkut isiginnittaaseq isumaqartinneqarpoq

 

Inuit innarluutilittut isigineqartarput, sivisuumik timikkut, tarnikkut, paasinnittaatsikkut kinguarsimasut, timikkut piginnaasat annikillineri peqqutigalugit piginnaanikkut eqqorneqarsimasut, inuiaqatigiinni atukkatigut pissutsit akimmisaarfigineri peqqutigalugit eqqarneqarsinnaasut inuttut allatulli  inuiaqatigiinni peqataatinneqarsinnaanerinik killilersuisorneqartut.

 

Naligiinneq – assigiinngisitinertaqanngitsoq – Ilanngutassiaq 5

 

Inunnik innarluutilinnik assigiinngisitsineq tamatigut inerteqqutigineqartariaqarpoq. Tamanna ilanngutassiami 5-imi inuit innarluutillit pillugit isumaqatigiissutaanni allassimavoq. Tamatuma saniatigut naligiinnissap aqqani Inatsisartut suliniutigissavaat inuit innarluutillit immikkoortillugit assigiinngisinnginneqarnissaat sulissutigiussallugu qulakkeertariaqarpaat. Tamatuma ilaatigut isumaqarpoq, Inatsisartut inuit timikkut innarluutillit eqqarsaatigalugit, ajornanngitsumik kommuunimut, nipilersornermik ilinniarfimmut, pisinniarfimmullu ornigunniarunik ikaartarfiusamik majoriarfiusinnaasumik pilersitsinissaat. Inatsisartut aamma suliniutigissavaat meeqqat atuarfii eqqarsaatigalugit, inuit innarluutillit soorlu autismemik, ADHD-tullu aaqqissuusaasumik tulluarsakkamillu atuartinneqartarnissaat angunissallugu. Taama naammaginartumik aaqqiissuteqannginneq assigiinngitsumillu atugassaqartitsineq inuit innarluutillit isumaqatigiissutaat naapertorlugu unioqqutitsineruvoq.

Inuit innarluutillit naligiimmik atugassaqarnissaat naak inuit innarluutillit pillugit isumaqatigiissutip qulakkeerlugu aalajangersaaffigereeraluaraa, Inatsisartullu isumaqatigiissummik atuuttitsinissartik pisussaaffigigaluaraat, taamaattoq suli annertuumik Kalaallit Nunaanni inuit innarluutillit naammaginartumik atugassaqarnissaat pillugu suli anguniagassarpassuaqarpugut. Assersuutigiinnarlugu nalinginnaasumik suli inatsitigut inerteqqutigineqanngilaq inuit innarluutillit immikkoortinneqaqqusaannginnerannik – tassungalu tapertaliullugu assersuutigiinnarlugu suiaassutsikkut, atoqatiginnittaatsikkut sumilu inuiaassuseqarneq peqqutigalugit immikkoortitsisarneq nalinginnaasumik inerteqqutigineqarneq ajorpoq.

 

Inuit innarluutillit pillugit isumaqatigiissutip atuuttinneqarnissaanut TILIOQ kissaateqarpoq suleqatigiittoqarnissaanik, illoqarfinni nunaqarfinnilu inuit innarluutillit pisinnaatitaaffiisa ataqqineqarlutik atuuttitsinissamik siunertalimmik.

Naammaginartumik tulluarsarnissaq

Naammaginartumik tulluarsarneq piviusunngortissagaanni sunarpiaq pineqarpa? Tamanna ima tunngavilersorneqarpoq ”pisariaqartut allannguutillu tulluarsakkat aaqqiissutillu, annertuumik naleqqutinngitsumillu pisariaqanngitsumik nanertuusiinngikkaluarluni pisariaqartitat inuit innarluutillit atugaannik qulakkeerinninneq, inuit innarluutillit inuttut allatulli pisinnaatitaaffiisa kiffaanngissuseqarsinnaatitaaffiisalu tunngaviusumik atuuttinneqarnissaannik inuit allat naligalugit pineqarnissaat anguniarneqartariaqarput”.